Sau mổ lấy thai, hầu hết sản phụ đều gặp tình trạng chướng bụng, đầy hơi hoặc khó trung tiện trong những giờ đến vài ngày đầu. Đây là hiện tượng thường gặp do nhu động ruột bị ức chế tạm thời. Nguyên nhân đến từ nhiều yếu tố phối hợp, bao gồm tác dụng của thuốc gây mê, thuốc giảm đau nhóm opioid, sự can thiệp phẫu thuật vào ổ bụng và việc hạn chế vận động sau mổ. Khi ruột hoạt động chậm lại, thức ăn và hơi trong đường tiêu hóa bị ứ đọng, khiến sản phụ cảm thấy khó chịu, ăn uống kém và có thể kéo dài thời gian hồi phục sau mổ.
Trong những năm gần đây, nhai kẹo cao su sớm sau mổ được xem là một biện pháp hỗ trợ đơn giản nhưng hiệu quả để kích thích ruột hoạt động trở lại. Khi sản phụ nhai kẹo cao su, cơ thể sẽ tạo ra một phản xạ sinh lý tương tự như khi ăn thật, gọi là “ăn giả”. Quá trình này kích thích hệ thần kinh phó giao cảm, làm tăng tiết nước bọt, dịch vị và hormone tiêu hóa, từ đó thúc đẩy nhu động ruột. Nhờ cơ chế này, ruột có thể “thức dậy” sớm hơn, giúp sản phụ trung tiện nhanh hơn, giảm cảm giác đầy bụng và sớm dung nạp thức ăn trở lại.
Nhiều nghiên cứu đã ghi nhận rằng việc nhai kẹo cao su sau mổ lấy thai có thể rút ngắn thời gian xuất hiện nhu động ruột đầu tiên và giảm nguy cơ liệt ruột sau mổ. Đây là một biện pháp không dùng thuốc, chi phí thấp, dễ thực hiện nhưng mang lại lợi ích rõ rệt trong quá trình hồi phục. Đặc biệt, phương pháp này phù hợp với định hướng chăm sóc hiện đại nhằm giúp người bệnh hồi phục sớm sau phẫu thuật.
Thông thường, sản phụ có thể bắt đầu nhai kẹo cao su trong vòng vài giờ đầu sau mổ, khi đã tỉnh táo hoàn toàn và không còn buồn ngủ nhiều. Việc nhai nên sử dụng kẹo cao su không đường, thực hiện trong khoảng 15 đến 30 phút mỗi lần và có thể lặp lại nhiều lần trong ngày theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Việc duy trì đều đặn sẽ giúp tăng hiệu quả kích thích nhu động ruột.
Người nhà đóng vai trò rất quan trọng trong việc hỗ trợ sản phụ thực hiện biện pháp này. Sự chủ động chuẩn bị kẹo cao su, nhắc nhở đúng thời điểm và động viên sản phụ hợp tác sẽ góp phần cải thiện đáng kể quá trình hồi phục. Bên cạnh đó, người nhà cũng cần phối hợp với nhân viên y tế trong việc khuyến khích sản phụ vận động sớm, như xoay trở, ngồi dậy hoặc đi lại khi được phép, vì đây cũng là yếu tố quan trọng giúp ruột hoạt động trở lại.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng không nên áp dụng việc nhai kẹo cao su khi sản phụ chưa tỉnh hoàn toàn, còn buồn ngủ nhiều hoặc có nguy cơ hít sặc. Trong quá trình theo dõi, nếu sản phụ có các dấu hiệu bất thường như đau bụng tăng dần, nôn ói nhiều hoặc chưa trung tiện sau thời gian dài, người nhà cần báo ngay cho nhân viên y tế để được đánh giá và xử trí kịp thời.
Tóm lại, nhai kẹo cao su sau mổ lấy thai là một biện pháp hỗ trợ hồi phục đơn giản, an toàn và có cơ sở khoa học. Dù chỉ là một hành động nhỏ, nhưng nếu được thực hiện đúng cách và đúng thời điểm, nó có thể mang lại lợi ích rõ rệt, giúp sản phụ giảm khó chịu, phục hồi chức năng tiêu hóa sớm hơn và nhanh chóng trở lại sinh hoạt bình thường.